Ranking Gmin Podkarpacia to inicjatywa już od kilkunastu lat organizowana przez Fundacja Rozwoju Demokracji Lokalnej im. Jerzego Regulskiego Podkarpacki Ośrodek Samorządu Terytorialnego przy współpracy z Urzędem Statystycznym w Rzeszowie. 

Ogłoszenie wyników Rankingu Gmin Podkarpacia 2025 nastąpiło 20 listopada 2025r. w Sali Kolumnowej imienia Ojców Niepodległości Podkarpackiego Urzędu Wojewódzkiego w Rzeszowie.

Ideą Rankingu jest wyłonienie i promowanie gmin wyróżniających się pod względem rozwoju społeczno-gospodarczego na terenie woj. podkarpackiego. Wyniki Rankingu oparte są corocznie o dane statystyki publicznej i przeanalizowane przez Urząd Statystyczny. Metodą oceny poziomu rozwoju gminy jest syntetyczny wskaźnik rankingowy wyliczony w oparciu o wskaźniki mierzące m.in. potencjał, aktywność i wyniki osiągane przez gminę w sferze gospodarczej i społecznej.

Głównym założeniem analizy jest porównanie gmin i uporządkowanie ich w sposób liniowy ze względu na poziom badanego zjawiska, tj. poziomu rozwoju. Porównania gmin dokonano uwzględniając dostępny zbiór zmiennych diagnostycznych charakteryzujących zmienną opisywaną, której nie można badać i oceniać wprost. Do sumarycznego opisania poziomu rozwoju gmin wykorzystano zmienne syntetyczne (taksonomiczne mierniki rozwoju). Prezentowane założenia metodologiczne zostały wypracowane przez Fundację Rozwoju Demokracji Lokalnej w konsultacji z Głównym Urzędem Statystycznym.

Lista wskaźników do przygotowania rankingu:

Rozwój ekonomiczny:

  1. Średnioroczne dochody własne budżetów gmin na 1 mieszkańca w latach 2022–2024 (zł);
  2. Zmiana udziału dochodów własnych budżetów gmin w dochodach ogółem (2024/2023; p. proc.);
  3. Średnioroczne wydatki inwestycyjne budżetów gmin na 1 mieszkańca w latach 2022–2024 (zł);
  4. Średnioroczny wskaźnik zadłużenia budżetów gmin w latach 2022–2024 (%);
  5. Wynik operacyjny gmin po spłacie rat kapitału (bez wydatków zmniejszających dług) na 1 mieszkańca w 2024 r. (zł);
  6. Średnioroczne środki z Unii Europejskiej i innych źródeł niepodlegające zwrotowi na finansowanie programów i projektów unijnych stanowiące dochód budżetów gmin na 1 mieszkańca w latach 2022–2024 (zł);
  7. Liczba osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą zarejestrowanych w rejestrze REGON na 100 osób w wieku produkcyjnym w 2024 r. (os.);
  8. Zmiana liczby podmiotów gospodarki narodowej zarejestrowanych w rejestrze REGON (2024/2023; %);
  9. Liczba wydanych decyzji o pozwoleniu na budowę oraz przyjętych zgłoszeń budowy z projektem budowlanym nowych obiektów budowlanych na 1000 ludności w 2024 r. (szt.).

Rozwój społeczny:

  1. Zmiana liczby ludności (2024/2023; %);
  2. Ludność w wieku przedprodukcyjnym na 100 osób w wieku poprodukcyjnym w 2024 r. (os.);
  3. Średni wynik egzaminu ósmoklasisty z matematyki w szkołach podstawowych dla dzieci i młodzieży w 2024 r. (%);
  4. Wydatki budżetów gmin na kulturę i ochronę dziedzictwa narodowego (z wyłączeniem wydatków inwestycyjnych) na 1 mieszkańca w 2024 r. (zł);
  5. Liczba miejsc w żłobkach (łącznie z klubami dziecięcymi) na 1000 dzieci w wieku do 3 lat w 2024 r. (msc.)
  6. Dzieci w wieku 3–5 lat objęte wychowaniem przedszkolnym na 1000 dzieci w danej grupie wieku
    w 2024 r. (os.);
  7. Beneficjenci środowiskowej pomocy społecznej na 10 tys. ludności w 2024 r. (os.);
  8. Apteki ogólnodostępne na 1000 ludności w 2024 r. (szt.);
  9. Udział środków przekazanych organizacjom pozarządowym i innym podmiotom prowadzącym działalność pożytku publicznego w wydatkach bieżących budżetów gmin w 2024 r. (%);
  10. Liczba złożonych wniosków w ramach inicjatywy lokalnej na 1000 ludności w 2024 r. (szt.).

Ochrona środowiska:

  1. Wydatki budżetów gmin na ochronę powietrza atmosferycznego i klimatu na 1 mieszkańca w 2024 r. (zł);
  2. Udział odpadów zebranych selektywnie w zebranych odpadów komunalnych ogółem w 2024 r. (%);
  3. Liczba koszy na śmieci na 1000 ludności w 2024 r. (szt.);
  4. Długość dróg dla rowerów na 100 km² powierzchni w 2024 r. (km).

Rozwój administracji i praktyk zarządzania:

  1. Udział wydatków bieżących budżetów gmin na administrację publiczną w wydatkach ogółem
    w 2024 r. (%);
  2. Udział nakładów na szkolenia pracowników urzędów rad gmin i urzędów gmin oraz wspólną obsługę JST w wydatkach bieżących budżetów gmin na administrację publiczną w 2024 r. (%).

 

Metodologia Rankingu Gmin Podkarpacia prezentuje główne założenia oraz sposób tworzenia rankingu.
Dokument szczegółowo wyjaśnia poszczególne wskaźniki oraz mechanizmy wyliczania wskaźnika syntetycznego.