Metodologia Rankingu
Ranking Gmin Podkarpacia to inicjatywa już od kilkunastu lat organizowana przez Fundacja Rozwoju Demokracji Lokalnej im. Jerzego Regulskiego Podkarpacki Ośrodek Samorządu Terytorialnego przy współpracy z Urzędem Statystycznym w Rzeszowie.
Ogłoszenie wyników Rankingu Gmin Podkarpacia 2026 nastąpi 19 listopada 2026r. w Sali Kolumnowej imienia Ojców Niepodległości Podkarpackiego Urzędu Wojewódzkiego w Rzeszowie.
Ideą Rankingu jest wyłonienie i promowanie gmin wyróżniających się pod względem rozwoju społeczno-gospodarczego na terenie woj. podkarpackiego. Wyniki Rankingu oparte są corocznie o dane statystyki publicznej i przeanalizowane przez Urząd Statystyczny. Metodą oceny poziomu rozwoju gminy jest syntetyczny wskaźnik rankingowy wyliczony w oparciu o wskaźniki mierzące m.in. potencjał, aktywność i wyniki osiągane przez gminę w sferze gospodarczej i społecznej.
Głównym założeniem analizy jest porównanie gmin i uporządkowanie ich w sposób liniowy ze względu na poziom badanego zjawiska, tj. poziomu rozwoju. Porównania gmin dokonano uwzględniając dostępny zbiór zmiennych diagnostycznych charakteryzujących zmienną opisywaną, której nie można badać i oceniać wprost. Do sumarycznego opisania poziomu rozwoju gmin wykorzystano zmienne syntetyczne (taksonomiczne mierniki rozwoju). Prezentowane założenia metodologiczne zostały wypracowane przez Fundację Rozwoju Demokracji Lokalnej w konsultacji z Głównym Urzędem Statystycznym.
Lista wskaźników do przygotowania rankingu:
Rozwój ekonomiczny:
- Średnioroczne dochody własne budżetów gmin na 1 mieszkańca w latach 2023–2025 (zł);
- Zmiana udziału dochodów własnych budżetów gmin w dochodach ogółem (2025/2024;
p. proc.); - Średnioroczne wydatki inwestycyjne budżetów gmin na 1 mieszkańca w latach 2023–2025 (zł);
- Średnioroczny wskaźnik zadłużenia budżetów gmin w latach 2023–2025 (%);
- Wynik operacyjny gmin po spłacie rat kapitału (bez wydatków zmniejszających dług)
na 1 mieszkańca w 2025 r. (zł); - Średnioroczne środki z Unii Europejskiej i innych źródeł niepodlegające zwrotowi
na finansowanie programów i projektów unijnych stanowiące dochód budżetów gmin
na 1 mieszkańca w latach 2023–2025 (zł); - Liczba osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą zarejestrowanych
w rejestrze REGON na 100 osób w wieku produkcyjnym w 2025 r. (os.); - Zmiana liczby podmiotów gospodarki narodowej zarejestrowanych w rejestrze REGON (2025/2024; %);
- Liczba wydanych decyzji o pozwoleniu na budowę oraz przyjętych zgłoszeń budowy
z projektem budowlanym nowych obiektów budowlanych na 1000 ludności w 2025 r. (szt.).
Rozwój społeczny:
- Zmiana liczby ludności (2025/2024; %);
- Ludność w wieku przedprodukcyjnym na 100 osób w wieku poprodukcyjnym w 2025 r. (os.);
- Średni wynik egzaminu ósmoklasisty z matematyki w szkołach podstawowych dla dzieci
i młodzieży w 2025 r. (%); - Wydatki budżetów gmin na kulturę i ochronę dziedzictwa narodowego (z wyłączeniem wydatków inwestycyjnych) na 1 mieszkańca w 2025 r. (zł);
- Liczba miejsc w żłobkach i klubach dziecięcych na 1000 dzieci w wieku do 3 lat w 2025 r. (msc.);
- Dzieci w wieku 3–5 lat objęte wychowaniem przedszkolnym na 1000 dzieci w danej grupie wieku w 2025 r. (os.);
- Beneficjenci środowiskowej pomocy społecznej na 10 tys. ludności w 2025 r. (os.);
- Apteki ogólnodostępne i punkty apteczne na 1000 ludności w 2025 r. (szt.);
- Udział środków przekazanych organizacjom pozarządowym i innym podmiotom prowadzącym działalność pożytku publicznego w wydatkach bieżących budżetów gmin w 2025 r. (%);
- Liczba złożonych wniosków w ramach inicjatywy lokalnej na 1000 ludności w 2025 r. (szt.);
- Wsparcie lokalowe udzielone organizacjom pozarządowym w 2025 r. (tak/nie).
Ochrona środowiska:
- Wydatki budżetów gmin na ochronę powietrza atmosferycznego i klimatu na 1 mieszkańca w 2025 r. (zł);
- Udział odpadów zebranych selektywnie w całości zebranych odpadów komunalnych ogółem
w 2025 r. (%); - Liczba koszy na śmieci na 1000 ludności w 2025 r. (szt.);
- Długość dróg dla rowerów na 100 km² powierzchni w 2025 r. (km).
Rozwój administracji i praktyk zarządzania:
- Udział wydatków bieżących budżetów gmin na administrację publiczną w wydatkach ogółem
w 2025 r. (%); - Udział nakładów na szkolenia pracowników rad gmin i urzędów gmin w wydatkach bieżących budżetów gmin na administrację publiczną w 2025 r. (%).
Metodologia Rankingu Gmin Podkarpacia prezentuje główne założenia oraz sposób tworzenia rankingu.
Dokument szczegółowo wyjaśnia poszczególne wskaźniki oraz mechanizmy wyliczania wskaźnika syntetycznego.