Kontrola zarządcza w jednostkach samorządu terytorialnego w tym procedowane w 2026 roku projekty zmian w zakresie kontroli zarządczej i audytu wewnętrznego

Przedmiotem proponowanego szkolenia jest kompleksowa analiza zagadnień z zakresu kontroli zarządczej i audytu wewnętrznego oraz omówienie procedowanych zmian w 2026 r., które w głównej mierze obejmują:

• zwiększenie nacisku na zapobieganie w ramach kontroli zarządczej nieprawidłowościom i nadużyciom finansowym, w tym konfliktowi interesów,
• trzy poziomy kontroli zarządczej,
• zmiany w zakresie oświadczenia o stanie kontroli zarządczej w jst i wprowadzenie obowiązku jego przesyłania do Ministra Finansów,
• wprowadzenie możliwości wydania, przez wójta, burmistrza, prezydenta miasta oraz przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego, szczegółowych wytycznych w zakresie kontroli zarządczej dla jednostki samorządu terytorialnego
• nową definicja audytu wewnętrznego w jst,
• nowe progi kwotowe od których obowiązuje audyt wewnętrzny.

• Zdobycie, uzupełnienie i uporządkowanie wiedzy z zakresu procesu kontroli zarządczej w jednostce z uwzględnieniem planowanych zmian.
• Zdobycie wiedzy o koniecznych w procesie kontroli zarządczej dokumentach.
• Poznanie zasad ustalenia celów i zadań w jednostkach samorządu terytorialnego.
• Zdobycie wiedzy z zakresu monitoringu i zarządzania ryzykiem.
• Poznanie metod nadzorowania jednostek organizacyjnych JST.
• Zapoznanie z przykładami gotowych powierzeń skutkujących odpowiedzialnością pracowników, również z tytułu naruszenia dyscypliny finansów publicznych za powierzone do realizacji zadania.
• Poznanie najczęściej popełnianych błędów i nieprawidłowości w prowadzeniu i monitoringu kontroli zarządczej.
• Otrzymanie obszernych materiałów szkoleniowych w tym: prezentacji oraz wzorów dokumentów opracowywanych w procedurze kontroli zarządczej w jednostce.
• Poznanie odpowiedzi na kluczowe i najczęściej pojawiające się pytania oraz wątpliwości:

• Jak efektywnie ustalać cele i zadania w jednostkach?
• Jakie są zasady określania wskaźników/mierników efektywności działania?
• Co daje zarządzanie ryzykiem i w jaki sposób należy je przeprowadzić w jednostce?
• Jakie są praktyczne przykłady celów, zadań, wskaźników/mierników i ryzyk w jednostkach samorządowych.

1. Wstęp - kontrola zarządcza w świetle aktualnych unormowań ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, w tym: 
• Definicja ustawowa, cel i zakres kontroli zarządczej oraz znaczenie dla jednostki.
• Wymagane uregulowania wewnętrzne.
• Komunikat Nr 23 Ministra Finansów z dnia 16 grudnia 2009 r. w sprawie standardów kontroli zarządczej dla sektora finansów publicznych (najważniejsze elementy), komunikat Nr 6 Ministra Finansów z dnia 6 grudnia 2012 r. w sprawie szczegółowych wytycznych dla sektora finansów publicznych w zakresie planowania i zarządzania ryzykiem.
• Kontrola zarządcza, a zakres odpowiedzialności:
- Za sprawy finansowe.
- Zamówienia publiczne.
- Rachunkowość:
kierownika jednostki, głównego księgowego oraz pracowników (w związku z delegowanymi zadaniami). Przykłady gotowych powierzeń skutkujących odpowiedzialnością pracowników również z tytułu naruszenia dyscypliny finansów publicznych za powierzone do realizacji zadania.
• Wybrane aspekty odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych kierownika jednostki, głównego księgowego i pozostałych pracowników w tym:
- Wybrane czyny.
- Wybrane aspekty prowadzonego postepowania o naruszenie dyscypliny finansów publicznych.
2. Projektowana nowelizacja przepisów dotyczących kontroli zarządczej:
• Przyczyny nowelizacji.
• Zwiększenie nacisku na zapobieganie w ramach kontroli zarządczej nieprawidłowościom i nadużyciom finansowym, w tym konfliktowi interesów.
• Trzy poziomy kontroli zarządczej.
• Zmiany w zakresie oświadczenia o stanie kontroli zarządczej w jst i wprowadzenie obowiązku jego przesyłania do Ministra Finansów.
• Wprowadzenie możliwości wydania, przez wójta, burmistrza, prezydenta miasta oraz przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego, szczegółowych wytycznych w zakresie kontroli zarządczej dla jednostki samorządu terytorialnego.
3. Projektowana nowelizacja przepisów dotyczących audytu wewnętrznego:
• Przyczyny nowelizacji.
• Nowa definicja audytu wewnętrznego w jst.
• Nowe progi kwotowe od których obowiązuje audyt wewnętrzny.
4. Dokumenty w kontroli zarządczej:
• Obligatoryjne.
• Zalecane – dobra praktyka.
• Fakultatywne.
5. Monitoring kontroli zarządczej:
• Podstawowe narzędzia kontrolne wykorzystywane w monitoringu – monitoring:
- Procedur.
- Celów/zadań.
- Mierników/wskaźników.
• Stosowane dokumenty.
• Samoocena kontroli zarządczej.
• Rozliczanie z osiągniętych celów.
6. Nadzór sprawowany w ramach kontroli zarządczej nad jednostkami organizacyjnymi jst.
• Metody bezpośredniego nadzoru.
• Pozostałe mechanizmy kontrolne stosowane w nadzorze.
• Dokumentowanie realizowanego nadzoru nad jednostkami organizacyjnymi.
7. Oświadczenie (zapewnienie) o stanie kontroli zarządczej:
• Gotowe wzory oświadczeń o stanie kontroli zarządczej oraz unormowania rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 2 grudnia 2010 r. w sprawie wzoru oświadczenia o stanie kontroli zarządczej (w jakim zakresie może mieć ono zastosowanie do jednostek samorządu terytorialnego).
• Jak wypełniamy oświadczenie – co powinno, a co może zawierać.
• Kto musi, a kto może i do kiedy składać oświadczenie o stanie kontroli zarządczej.
8. Podstawa kontroli zarządczej czyli:
• Cele strategiczne i operacyjne.
• Odpowiednie ustalenie zadań – jakie jednostka będzie realizować w danym roku (kto powinien je określać i na jakim stopniu szczegółowości).
• Ustalenie osób odpowiedzialnych za realizację celów/zadań – zakresy czynności.
• Praktyczne przykłady celów, zadań dotyczących jednostek samorządu terytorialnego w zakresie kontroli zarządcze.
9. Określanie mierników/wskaźników realizacji celów/zadań w kontroli zarządczej:
• Różnica między miernikiem, a wskaźnikiem – kiedy je stosujemy, wartości docelowe.
• Główne grupy mierników/wskaźników, w tym: efektywności, skuteczności, wydajności, oszczędności, satysfakcji.
• Kto przygotowuje mierniki/wskaźniki, kto je zatwierdza.
• Zadania z jednym i wieloma miernikami/wskaźnikami.
• Monitorowanie i ocena realizacji wyznaczonych mierników/wskaźników, sprawozdawczość.
• Praktyczne przykłady z miernikami/wskaźnikami z jednostek samorządu terytorialnego np. urzędy gmin/miast/starostwa, jednostki oświatowe, biblioteki, ośrodki kultury itp.
• Praktyczne przykłady sprawozdawczości w zakresie mierników/wskaźników/harmonogramów realizacji zadań
10. Przykłady sposobów nadzorowania przez organy prowadzące w ramach kontroli zarządczej jednostek oświatowych:
• Wskaźniki ułatwiające racjonalne decyzje w zakresie nadzorowania, zatrudniania pracowników obsługi (kuchnia, sprzątanie, konserwatorzy),
• Procesy rekrutacji do szkół i przedszkoli w kontekście ilości oddziałów tworzonych w jednostkach.
11. Proces zarządzania ryzykiem do celów i zadań określonych przez jednostki (zostanie omówiony z praktycznymi przykładami z jst w zakresie przykładowych ryzyk oraz ich analizy i wyceny, zostaną również zaprezentowane przykłady rejestrów ryzyka):
• Definicja ryzyka.
• Zarządzanie ryzykiem – definicja i sposoby realizacji.
• Metody identyfikacji ryzyk.
• Analiza ryzyk oraz wycena ryzyk w zakresie prawdopodobieństwa wystąpienia oraz wpływu/skutku na realizację zadań.
• Właściciele ryzyk.
• Ryzyko nieodłączne i rezydualne.
• Poziom ryzyka akceptowalnego, a poziom ryzyka dopuszczalnego (apetyt na ryzyko).
• Reakcja na ryzyko.
• Tworzenie rejestru ryzyka – gotowe rozwiązania.
12. Badanie satysfakcji klienta w ramach kontroli zarządczej – przykładowe ankiety.
13. Kontrola kontroli zarządczej przez RIO i NIK – co jest kontrolowane i w jakim zakresie.
 

Szkolenie dedykowane jest kadrze zarządzającej oraz pracownikom jednostek sektora publicznego odpowiedzialnym za finanse, nadzór i prawidłowe funkcjonowanie jednostki, w szczególności: Wójtom, Burmistrzom i Prezydentom Miast, Starostom oraz Zarządom Jednostek, Sekretarzom i Skarbnikom, Kierownikom jednostek organizacyjnych, Głównym Księgowym i pracownikom służb finansowo-księgowych, pracownikom odpowiedzialnym za kontrolę zarządczą oraz audyt.
 

Ekspert z ponad 20-letnim doświadczeniem praktycznym i szkoleniowym, specjalizujący się w zagadnieniach finansów publicznych, kontroli oraz funkcjonowania jednostek sektora publicznego. Wieloletni Naczelnik Wydziału Kontroli RIO w Krakowie, obecnie pełni funkcję Zastępcy Burmistrza, autor licznych publikacji i artykułów branżowych. Wykładowca akademicki oraz doświadczony trener współpracujący stale z FRDL